Dzieduszycki Henryk (1795–1845), h. Sas, ziemianin i przemysłowiec, urodził się 29 IX w Wrocławiu jako syn Antoniego i Marianny z Koźmińskich. Po śmierci ojca i brata objął w l. 1818 i 1829 dobra Tłumacz w Galicji (pow. stanisławowski) i Wronki w Poznańskiem. W r. 1830 pojął za żonę wdowę po bracie Teodozję z Mielżyńskich, za którą wziął dobra wielkopolskie Karczewo, Żytowiecko i Wielichowo. Był obok Józefa i Michała Mycielskich jednym z pierwszych u nas pionierów przemysłu cukrowniczego. W Nowej Wsi pod Wronkami założył w r. 1834 cukrownię, w której później stosowano tzw. metodę »dyssekacyjną«, (wyciąganie cukru z suszonych buraków za pomocą maceracji). Została ona zwinięta ok. r. 1840, a jej urządzenia przeniesione do założonej przez D-go w r. 1838 największej w Galicji cukrowni w Tłumaczu. Mogła ona dostarczać dziennie 1500 głów cukru rafinowanego. Z wiosną r. 1854 wypuścił cukrownię w dzierżawę bankierowi wiedeńskiemu von Wertheimsteinowi, przy czym zobowiązał się wnieść na koszta rozbudowy 70.000 zł reń. Została ona wówczas ogromnie rozbudowaną, tak że np. liczbę wozów, będących w ruchu na jej potrzeby obliczano na 150.000 rocznie. Prowadzona na tak wielką skalę praca pochłaniała wielkie sumy, co przysporzyło D-mu wiele kłopotów finansowych, które go ostatecznie zabiły. Umarł na zapalenie mózgu 1 lipca 1845 r. w Poznaniu. Na rok przed śmiercią wniósł w r. 1844, wraz z Leonem Sapiehą, Aleksandrem Fredrą i Tadeuszem Wasilewskim, prośbę do rządu o pozwolenie na zawiązanie towarzystwa akcyjnego, które miało się zająć budową kolei żelaznej z Bochni do Lwowa. Sejm galicyjski poparł tę sprawę, lecz rząd austriacki zastrzegł sobie wówczas wybudowanie jej na własny koszt.
Boniecki; Borkowski, Almanach Błękitny, s. 349; Kronika domowa Dzieduszyckich, Lw. 1865, s. 431–4; Schnür-Pepłowski St., Z przeszłości Galicji (1772–1862), wyd. II, Lw. 1895, s. 364; Przyrembel Z., Historia cukrownictwa w Polsce, W. 1927, s. 5–7 i 78–82; nekrolog w »Gaz. Lwow.«, r. 1845, nr 85.
Feliks Pohorecki